35 doden door plaatsgebrek in Zweedse zorg

Ziekenhuizen in Zweden

Artsen worden strategen in Zweden. Foto: Tyler Olson

Een ernstig zieke man van 70 werd in de laatste zes dagen van zijn leven elke dag naar een andere afdeling in het ziekenhuis verhuisd. Waarom? Plaatsgebrek. Een jongen van 11 stierf aan een bloedvergiftiging nadat hij niet binnenkwam op de afdeling voor infectieziekten. Waarom? Plaatsgebrek.

De gezondheidszorg in Zweden staat op een heel behoorlijk niveau. Vergeleken met veel andere landen zijn er goede dokters en propere ziekenhuizen, en het inkomen van de patiënt speelt geen rol in de kwaliteit van de zorg. De levensverwachting van de Zweden is nog altijd hoog.

Maar er zijn hevige tekortkomingen in de Zweedse ziekenhuizen en die worden almaar zichtbaarder. Patiënten liggen op de gang, omdat de kamers vol zijn. Anderen verhuizen van afdeling naar afdeling, zonder medische reden. Ook zijn er mensen die te vroeg naar huis worden gestuurd. Of ze moeten schier eindeloos wachten op de eerstehulpafdeling. Er zijn artsen die zeggen dat plaatsgebrek normaal is en niet langer uitzondering.

Lex Maria

Dit blijkt uit een reportage van het Zweedse radioprogramma Kaliber die zondag wordt uitgezonden. Kaliber onderzocht alle zogeheten Lex Maria-aanmeldingen die vorig jaar werden geregistreerd in verband met gezondheidsschade en overlijden in Zweedse ziekenhuizen.

Een Lex Maria is een melding van gebeurtenissen in de zorg die ernstig schade aan de gezondheid heeft of kan hebben veroorzaakt.  De aanmelding wordt gedaan door een zorginstelling bij de Zweedse gezondheidsinspectie. Hierna volgt een onderzoek.

In totaal waren er 585 van zulke meldingen in 2013. Kaliber constateert dat 35 overlijdens en 24 gevallen van ernstige gezondheidsschade geheel of gedeeltelijk waren veroorzaakt door gebrek aan plaatsen of personeel in de ziekenhuizen.  Kortom, mensen die wellicht niet hadden hoeven te sterven of sneller zouden zijn hersteld wanneer ze de juiste zorg hadden gekregen.

Kaliber wijst erop dat niet elk geval tot een Lex Maria leidt; het werkelijke aantal slachtoffers door plaatsgebrek ligt dus vrijwel zeker hoger.

Waterpokken

Ziekenhuis Luleå

Ziekenhuis in Luleå, Zweden. Foto: Tamara Souchko

De voorbeelden die het programma aanhaalt zijn dramatisch.

Nieuwjaarsdag 2011 ging de 11-jarige Fredrik met zijn moeder naar het ziekenhuis in Gävle. Fredrik had waterpokken, voelde zich slecht en klaagde over hevige pijn in de heup. Maar op de afdeling voor infectieziekten, waar hij volgens de regels verzorgd had moeten worden, was geen plaats. Op de kinderafdeling mocht hij niet binnen vanwege besmettingsgevaar.

Na drie uur wachten werden ze opgevangen op de afdeling orthopedie, waar men zich normaal met gewrichtsaandoeningen bezighoudt. Via een operatie wilde de dokter Fredrik verlossen van vocht in de heup, maar de jongen werd steeds zwakker.

In plaats van naar de operatiezaal bracht men hem naar de intensive care. Daar constateerden de artsen een bloedvergiftiging, veroorzaakt door bacteriën uit een kapotte waterpok. Fredrik verloor het bewustzijn en overleed enkele uren later. Volgens de moeder begrepen de artsen niet hoe ziek de jongen was.

Het ziekenhuis in Gävle erkende achteraf dat Fredrik behandeld had moeten worden door een arts gespecialiseerd in infectieziekten op de hiervoor bestemde afdeling.

Tien keer verhuisd

Kaliber vertelt ook over de 70-jarige Tomislav. Hij werd in februari vorig jaar met de Mexicaanse griep opgenomen in het academisch ziekenhuis in Lund, na eerst met andere klachten heen en weer te zijn gestuurd tussen de ziekenhuizen en huisartsenposten in Landskrona en Helsingborg. De man kon niet meer zelfstandig ademhalen en had direct hulp nodig. Hij zou uiteindelijk overlijden.

Volgens zijn dochter werd Tomislav in de dertien dagen in Lund tien maal naar een andere afdeling verhuisd. In de laatste zes dagen van zijn leven gebeurde dat zelfs elke dag. Naar verluidt niet eens met het hele bed; de doodzieke man werd van het ene in het andere bed getakeld.

Eerste hulp

In het radioprogramma worden politici en ziekenhuispersoneel om reacties gevraagd. Carl-Johan Sonesson, politiek verantwoordelijk voor de zorg in Skåne, zegt in het programma niet te geloven dat meer plaatsen in de ziekenhuizen de problemen oplossen. De kwestie heeft meer te maken met de organisatie in de zorg, meent hij. Die is niet goed.

Sonesson, lid van de conservatieve regeringspartij Moderaterna, constateert ook dat mensen veel sneller de eerstehulpafdeling in de ziekenhuizen opzoeken in plaats van de vårdcentral (huisartsenpost). Dat verhoogt de druk op de hospitaals.

Ook personeel van het ziekenhuis in Lund zegt dat mensen te snel naar “akuten” (eerste hulp) gaan voor aandoeningen. Nogal wat aandoeningen zouden ook door de vårdcentral behandeld kunnen worden. In Lund zijn maatregelen genomen om het plaatsgebrek aan te pakken, maar de meningen lopen uiteen of die effectief zijn.

Steeds meer strateeg

Chirurg Thorarinn Gudmundsson wijst op een ander probleem: de vergrijzing van de bevolking. Die leidt ertoe dat mensen almaar vaker voor korte tijd moeten worden opgenomen.

“Ik ben steeds minder arts en steeds meer strateeg. Ik weet waar de plaatsen zijn waar ik patiënten in kan persen, en ik neem risico’s wat betreft hun veiligheid. Een groot deel van mijn tijd bestaat uit het zoeken van plaatsen. Ik heb al operaties afgezegd omdat ik wist dat er een dag later geen plek voor de patiënt zou zijn”, zegt de chirurg.

Moet er misschien meer geld komen? Daar gelooft politicus Sonesson niet in. Volgens hem gaat erom wát een ziekenhuis met zijn geld doet. Toch lijkt het onvermijdelijk dat de problemen in de zorg en de Zweedse ziekenhuizen hoog op de politieke agenda komen. Al was het maar met het oog op de Zweedse parlementsverkiezingen dit najaar.

Reacties

reacties

Lees meer over:,