Hoe vieren Zweden hun verjaardag?

De Zweedse koning is jarig

De Zweedse koning, hier een expositiefoto, wordt 68. Foto: Alexis Daflos, kungahuset.se

Koninginnedag is in Nederland veranderd in Koningsdag op 27 april, de verjaardag van Willem-Alexander. Maar in Zweden heeft de oude datum 30 april nog wel betekenis: de Zweedse koning Carl XVI Gustaf is dan jarig. Hij wordt 68. Maar hoe vieren de gewone Zweden eigenlijk een verjaardag?

Professor Dick Harrison van de universiteit van Lund nam een duik in de geschiedenis. Lang geleden, in de voorchristelijke tijd, vierden de Zweden hun verjaardag helemaal niet. Ze wisten vaak niet eens wanneer ze jarig waren.

Volgens Harrison werd de traditie om verjaardagen te vieren hoogstwaarschijnlijk geïmporteerd uit Duitsland. De oudste melding van een verjaardagsfeest in Zweden stamt uit het begin van de zeventiende eeuw.  Eerst werd er vooral gevierd in het zuidwesten van Zweden, waar de Duitse invloed het sterkst was. In andere delen van Zweden gaven velen de voorkeur aan de christelijke traditie van de naamdag. Pas in de negentiende eeuw werd een feest ter ere van de eigen verjaardag overal gemeengoed.

Cadeautje op de crèche

Het geven van cadeaus was lange tijd alleen voorbehouden aan de burgerij. Op het Zweedse platteland was een feestje al duur genoeg.

Tegenwoordig hoort een cadeau erbij, ook in de armste gezinnen. Meestal blijft het niet bij één cadeau, al is dit sterk van de familie afhankelijk. Zelfs op Zweedse kinderdagverblijven is het gebruikelijk dat een jarig kind een presentje krijgt. Natuurlijk geen iPad, maar eerder een mooi potlood of een tol; het gaat om het gebaar.

Ontbijt op bed

Wie Zweedse kinderfilms bekijkt, krijgt een aardig idee van hoe het eraan toe gaat. Een kind wordt ’s morgens wakker gemaakt met ontbijt op bed, cadeaus, een eventuele taart en uit volle borst zingende familieleden. Nou ja, wakker gemaakt… de jarige doet meestal alsof hij of zij nog slaapt, maar is al lang in blijde verwachting van wat komen gaat.

De populairste taarten zijn de prinsestårta (met marsepein) en de jordgubbstårta (aardbeien). Het meest populaire lied is Ja må hon leva, de Zweedse variant op Lang zal hij leven. Overigens is de Zweedse versie vermoedelijk ouder dan de Nederlandse, al wordt de oorspronkelijke melodie al gebruikt door serieuze Duitse componisten als Mozart en Haydn.

Voor Zweedse kinderen is een verjaardag een van de hoogtepunten van het jaar. Menig ouder plaatst een advertentie in de krant met een foto van de jarige en een onderschrift met felicitaties.

Kinderfeest

Hoe vieren de Zweden hun verjaardag?

Prinsestårta. Foto: Jakob Fridholm/imagebank.sweden.se

Ook is een kinderfeestje onontkoombaar. Uitbundige slingers zie je minder dan in Nederland, maar er worden wel spelletjes gespeeld.

Vast onderdeel is de fiskdamm: de kinderen hangen een hengel over een doek waarachter papa of mama zit die eerst iets onbruikbaars aan de hengel hangt, en bij een tweede poging een snoepzak. Als dat onbruikbare een onderbroek van papa is, kan de dag niet meer stuk.

In Zweden is gelijkheid heilig en dus ben je zo ongeveer verplicht om alle klasgenoten van je zoon of dochter uit te nodigen, of tenminste alle meisjes of alle jongens. Doe je dat niet en maak je je eigen selectie, kan je een boos telefoontje van een andere ouder verwachten.

Kinderen die veel verwanten in de buurt hebben wonen, vieren niet zelden nog een tweede feest, speciaal voor familie.

Spelletjes en snoep

En de volwassen Zweden dan? Hoe vieren die hun verjaardag?

De ene houdt elk jaar een feest, de ander alleen bij “bijzondere” verjaardagen zoals de veertigste en de vijftigste, en een derde doet nooit iets. Er zijn ook mensen die een surprise party organiseren voor een jarig familielid, maar dit is iets wat niet iedereen waardeert.

Ook in Zweden staan weleens Abrahams en Sara’s in voortuinen ter ere van iemands vijftigste verjaardag. De bijbehorende festiviteiten zijn echter over het algemeen wat minder luidruchtig dan in Nederland.

Overigens zijn spelletjes ook populair op verjaardagsfeesten van Zweedse volwassenen. Geen fiskdamm, maar bijvoorbeeld een sportquiz. Een spel zorgt ervoor dat het gesprek niet dood valt, een niet ondenkbeeldig risico als er iets te veel zwijgzame Zweden in één kamer samenkomen.

Natuurlijk wordt er op zo’n feest ook een biertje of een borrel gedronken, en niet zelden meer dan een. Ook dan komen de tongen los. Wees niet verbaasd als er tevens een schaal met felgekleurd snoep op tafel staat. Volwassen Zweden snoepen niet minder dan kinderen.

Gelukkig ben je niet moreel verplicht om al je collega’s uit te nodigen. De Zweedse gelijkheid is voor meerderjarigen een stukje minder heilig.

En de koning?

Maar hoe doet de koning het? Vandaag was het voor hem business as usual. Hij ontving zowaar hoog bezoek uit België, want koning Philippe en koningin Mathilde kwamen het Zweedse koningspaar de hand schudden. Voor het Belgische koningspaar het eerste officiële bezoek aan Zweden.

Wat hij op zijn verjaardag in huiselijke kring uitspookt, weten we niet, maar in het openbaar vertoont hij zich morgen tegen 11 uur bij het koninklijk paleis in Stockholm. De muziekkorpsen van het leger en de marine werken een kort muzikaal programma af, gevolgd door 21 saluutschoten vanaf het eiland Skeppsholmen. Waarom 21? Dat is nu eenmaal traditie.

Dat is het hele verjaardagsfeest van de Zweedse koning dit jaar. Dat van volgend jaar ziet er vermoedelijk hetzelfde uit. Maar de koning zal er niet om treuren, want de Zweden hebben op 6 juni nog een nationale feestdag en ook de verjaardag van kroonprinses Victoria op 14 juli wordt altijd uitgebreid gevierd.

Ze hebben weliswaar geen Koningsdag in Zweden, maar een verjaardag laten ze niet ongemerkt passeren.

Reacties

reacties