Kamprad van Ikea “ondernemer aller tijden”

Ingvar Kamprad van Ikea

Ingvar Kamprad (rechts) begroet jonge Ikea-klant. Foto: Creative Commons 3.0

Hij is 88, al vele jaren de rijkste man ter wereld met een Zweeds paspoort en sinds gisteren mag hij zich “ondernemer aller tijden” noemen: Ingvar Kamprad, stichter van Ikea.

Twaalfduizend lezers van Svenska Dagbladet, een Zweedse tegenhanger van NRC en De Standaard, brachten onlangs hun stem uit om de grootste ondernemer aller tijden te bepalen. Het werd Ingvar Kamprad.

De grijze eminentie van Ikea, sinds kort met baard, nam de prijs gisteren in ontvangst tijdens een beurs voor jonge ondernemers in Älvsjö. Prins Daniel, de echtgenoot van kroonprinses Victoria, reikte de onderscheiding uit. Hij introduceerde Kamprad als “de jongen uit Agunnaryd die een blauwgeel meubelimperium bouwde”.

Ingvar Kamprad presenteerde zich in zijn dankwoord in overeenstemming met zijn imago van de man die ondanks alles “eenvoudig” is gebleven.

“Ik wordt een beetje ongerust als iemand de beste wordt genoemd. Dat wat ik vandaag doe moet ik morgen een beetje beter kunnen. Om te gaan zitten en denken dat ik goed ben, zou voor mij een ramp zijn”, zei Kamprad die eraan toevoegde liever aan zijn mislukkingen te worden herinnerd.

Test je idee

De oude baas had advies voor de jonge ondernemers in het beursgebouw. “Het belangrijkste voor een ondernemer is dat men iets vindt waarin men gelooft, dit vervolgens bespreekt met een goede vriend en dan het idee uittest. Het moet niet iets zijn wat je ambtshalve doet, maar iets waar je werkelijk van houdt.”

Kamprad dacht terug aan zijn jonge jaren op het platteland bij Älmhult in Småland. Als vijf- of zesjarige (daarover lopen de meningen uiteen) begon hij met de verkoop van lucifers.

“Ik zag arme landarbeiders die niet thuis maar in de stal moesten eten. Het waren andere tijden. Maar ik leerde één ding: zou ik ooit slagen met mijn kleine ideeën en zakenman worden, dan zou ik de arme mensen nooit vergeten. Dat werd in wezen ons bedrijfsidee. En ik ben blij dat ik kan zeggen dat we vandaag miljarden uitsparen om arme mensen in de hele wereld te helpen.”

Eerste Ikea-winkel

Ingvar Kamprad was als kind al een succesvolle verkoper. Hij handelde in kerstkaarten, pennen, vis… Wat hij verdiende investeerde hij en zo bouwde hij gaandeweg zijn bedrijf op. Op 15 juli 1943 leidde dit tot de oprichting van Ikea, aanvankelijk een postorderfirma. Kamprad was toen 17.

In de jaren daarop ging Ikea meubels verkopen via de beroemde catalogus en introduceerde het bedrijf het befaamde platte pakket. Kamprads idee om de klanten de meubels in elkaar te laten zetten was niet nieuw, maar bleek wel de sleutel tot het succes.

In 1958 ging de eerste Ikea-winkel open in Älmhult. Deze bleef open totdat anderhalf jaar geleden een nieuwe, grotere winkel opende elders in Älmhult. Onlangs diende de meubelgigant een verzoek in bij de gemeente om van de oude winkel een Ikea-museum te maken.

Afkomst

Kamprad profileert zich als iemand die zijn afkomst niet is vergeten. De zuinigheid die vereenzelvigd wordt met het van oudsher arme Småland kenmerkt hem nog vandaag. Ook in zijn persoonlijk leven: het verhaal gaat dat de Ikea-stichter nooit in business class vliegt en dure kostuums zijn hem vreemd.

Hij mengt zich graag onder de klanten. Bij de opening van de eerste Ikea-winkel in Moskou hielp hij mensen met inpakken. Hij wil ook graag vrouwen op managementfuncties bij Ikea. “Want zij beslissen bijna alles thuis.”

Hoewel hij niet meer dan lagere school heeft gedaan, hebben de universiteiten van Lund en Växjö hem eredoctoraten in de filosofie toegekend.

Omstreden verleden

Kamprad is echter niet onomstreden. Er is veel geschreven over zijn lidmaatschap van de nazistische Nysvenska Rörelsen tijdens de oorlogsjaren. Hij ondersteunde de beweging ook financieel. Pas twintig jaar geleden werd dit bekend. Kamprad verontschuldigde zich toen in een brief aan alle Ikea-werknemers en noemde zijn sympathie voor de Zweedse nazis een jeugdzonde.

Ook zijn én Ikea’s fiscale handel en wandel heeft meer dan eens de aandacht getrokken. Kamprad verhuisde vanwege de lagere belastingen eerst naar Denemarken en daarna Zwitserland. Na het overlijden van zijn vrouw in 2011 besloot hij naar de steengrond in Småland terug te keren. Tegenwoordig woont hij in Liatorp, vlakbij Älmhult.

Niemand weet precies hoe rijk hij is. Door ingewikkelde zakelijke constructies is het trouwens de vraag of hij het zelf weet. Maar schattingen lopen uiteen van 450 miljard tot 650 miljard kronen (ofwel 72 miljard euro).

Een Zweeds bedrijf in Nederland

Ikea telt nu 349 winkels in 44 landen. De grootste is in het winkelcentrum Kungens Kurva in Stockholm.

Het bedrijf is tegenwoordig eigendom van een stichting die om fiscale redenen al jaren in Amsterdam zetelt. Officieel is het daarmee een Nederlands bedrijf. Maar Ikea presenteert zich nog altijd als op-en-top Zweeds. Het land wordt door Ikea voorgesteld als modern, vriendelijk en stijlvol, maar ook met gevoel voor traditie. Voor veel mensen in het buitenland is Ikea de eerste kennismaking met Zweden.

Reacties

reacties