Zweeds leren in Zweden: hoe gaat dat?

Zweeds leren in Zweden

Bij SFI leer je de basis van het Zweeds. Foto: Cathy Yeulet

Zweeds leren in Zweden doen de meeste immigranten via de cursus Svenska för Invandrare (SFI). Het aanbod aan taalcursussen is echter veel groter. Maar soms is dat schijn, door de nogal eens verwarrende naamgeving van cursussen. Dit artikel doet een poging het een beetje overzichtelijker te maken voor als je wilt emigreren naar Zweden.

Zelfs al ben je een boekenwurm en heb je veel via zelfstudie gedaan, dan nog moet je met de Zweden praten wil je je passieve kennis in actieve omzetten. Een woord herkennen in de krant is niet zo moeilijk, maar het paraat hebben als je praat is lastiger.

Na de feitelijke emigratie naar Zweden begint het leren van de taal voor de meeste nieuwkomers aan de school voor volwasseneducatie. Ook kleine gemeenten hebben zo’n school en als emigrant heb je recht op een gratis taalcursus. Om te onthouden: je kunt pas SFI volgen als je een persoonsnummer hebt.

Informeer je na aankomst goed als je je aanmeldt bij de plaatselijke school die komvux of vuxenutbildning heethet is allebei hetzelfde. Vraag bij voorkeur niet welke niveaus ze aanbieden, maar noem de niveaus bij naam en vraag of ze die hebben. De voorlichting van onderwijsinstellingen laat weleens te wensen over. Soms komen mensen in de verkeerde klas terecht.

Svenska för Invandrare

De beginnerscursus heet Svenska för Invandrare (SFI). Deze bestaat uit vier niveaus: A, B, C en D, elk met een afsluitende toets. Het is een prima cursus voor wie bij nul begint, maar als je al wat zelfstudie hebt gedaan, zijn zelfs de hoogste niveaus snel te laag.

De invulling van de cursus verschilt plaatselijk. In de ene gemeente ga je vier halve dagen per week naar school, een andere gemeente biedt een compacte avondcursus SFI en ook de hoeveelheid huiswerk is niet overal hetzelfde. Zoals bij andere opleidingen speelt de leraar een grote rol. Het accent ligt vaak op praten en dagelijks taalgebruik; grammatica krijgt bij SFI meestal weinig aandacht.

Je komt bij SFI mensen met allerlei achtergronden en kennisniveaus tegen. Gepensioneerden uit Duitsland, dokters uit Syrië, analfabeten uit Somalië die hun eigen naam niet kunnen schrijven; ze zitten allemaal bij elkaar in dezelfde klas. Dat remt het onderwijs en het is niet abnormaal als je vindt dat het tempo bij SFI erg laag ligt

Heb je het gevoel aan een hoger niveau toe te zijn, moet je dit gewoon aan de docent zeggen. Meestal kan je tussentijds een test doen en doorstromen.

Zweeds leren in Zweden na SFI

Op het eind van SFI kun je een eenvoudig gesprekje in het Zweeds volgen. Ook kan je een (niet te moeilijk) boek lezen en begrijpen en zul je een Zweed op hoofdpunten redelijk kunnen verstaan, tenzij deze een of ander bizar dialect spreekt. Maar het niveau ligt niet geweldig hoog.

Wie verder wil komen in Zweden, kan daarom beter op zoek gaan naar een vervolgcursus. Na SFI wordt het echter verwarrend, vooral door de naamgeving. Vroeger koos je na SFI voor SAS ofwel Svenska som Andra Språk (Zweeds als tweede taal). Daarna ging de rit verder via Svenska A en, voor de echte bollebozen, Svenska B. Ook was er nog zoiets als Svenska på Grund, wat min of meer hetzelfde was als Svenska A.

Tegenwoordig is er voor buitenlanders na SFI nog maar één cursus, althans in naam: Svenska som Andra Språk. Die wordt echter op drie niveaus gegeven: SAS1, SAS2 en SAS3. Heb je SAS3 gehaald, is je Zweeds goed genoeg om aan de universiteit te mogen studeren.

Inhoudelijk zijn deze drie cursussen echter zo goed als identiek met Svenska 1, 2 en 3: drie cursussen op gymnasiumniveau die echter bedoeld zijn voor geboren Zweden. Ja, ook die hebben nogal eens nood aan een papiertje waaruit blijkt dat ze Zweeds kennen. Op sommige plaatsen kun je alleen Svenska 1, 2 en 3 volgen, en kun je als immigrant deze cursussen volgen in plaats van SAS. Svenska 3 staat op het niveau van het aloude Svenska B.

Invulling van cursussen

Zoals bij SFI is de inhoud van de cursussen lokaal verschillend. Alleen het eindniveau dat wordt nagestreefd is gelijk. Hoe vaak je ervoor naar school moet, kan verschillen per gemeente, maar reken op een uur of zes per week.

Tref je het met de leraar, dan krijg je lesmateriaal en oefeningen waarvan je echt iets leert, en praat je veel in de klas. Er zijn ook docenten die het zo simpel houden dat je weinig verschil ziet met het hoogste SFI-niveau. Is de groep bovendien groot, kom je weinig aan het woord en krijg je amper kans om met de leraar erbij je spreekvaardigheid te testen.

Cursussen kunnen een sterk literaire inslag hebben. Literatuur analyseren, reportages en rapporten schrijven, interviews doen: het hoort er allemaal bij, maar is niet voor iedereen weggelegd.

Zweeds leren op afstand

Er zijn ook cursussen Zweeds op afstand (distanskurser) waarbij je leert via Internet. Handig voor wie in the middle of nowhere woont of een drukke baan heeft. Gemeenten zijn vaak bereid om dit voor je te betalen, maar dan moeten ze wel een afspraak hebben met het onderwijsinstituut dat de cursus verzorgt. Er zijn gemeenten die het botweg weigeren omdat ze geen geld hebben. Een uitgebreid aanbod vind je op Studentum.se

Heb je, om een of andere reden, geen tijd of zin om een cursus te volgen en mis je dus een diploma Zweeds, maar wil je wel naar de universiteit in Zweden, dan kun je de Tisus-test proberen te halen. Dit kan op meerdere plaatsen in het land. Je moet een hele dag teksten schrijven en analyseren, een voordracht houden en een discussie voeren.

Uiteraard is dit niet haalbaar zonder voorbereiding. Heb je hiervoor belangstelling, doe dan op zijn minst een stevige zelfstudiecursus: de test is namelijk niet simpel. Deelname aan de Tisus-test moet je zelf betalen.

Andere nuttige tips

Zweeds leren kun je verder ook prima in de praktijk doen. Praat met de mensen om je heen in het Zweeds (bij voorkeur met Zweden en niet alleen met andere buitenlanders). Dat is in het begin moeilijk, maar het geeft je de kans om te wennen aan spreektempo, melodie, accenten en dialecten.

Televisiekijken helpt ook. Zet desgewenst bij Zweedse programma’s de ondertiteling voor slechthorenden aan, zodat je de tekst mee kunt volgen. Lees Zweedse kranten, al of niet via Internet. Zo leer je ook wat er speelt in je nieuwe woonland. En ga ook zeker naar de lokale bibliotheek in Zweden. Het lidmaatschap en het lenen van boeken zijn in de regel gratis. Meer tips vind je hier.

Reacties

reacties