Hoe verwarm je een huis in het koude Zweden?

Verwaming in Zweden - op hout?

Een houthakker kan zich uitleven in Zweden. Foto: 123rf

De verwarming in Zweedse huizen is een van de belangrijkste kostenposten voor de bewoners. En geen overbodige luxe natuurlijk: in grote delen van het land zakken de temperaturen ’s winters ver onder nul en de kou kan lang aanhouden. Toch vallen de kosten mee, als je het slim aanpakt.

Ga je emigreren en zoek je een huis in Zweden, moet je je vóór de aankoop goed laten informeren over het gebruikte verwarmingssysteem. Niet alleen de soort verwarming is van belang, ook de leeftijd ervan doet er toe. In huizenadvertenties staan vaak al gegevens over de verwarmingskosten van de verkoper, maar het is verstandig er nog eens naar te vragen. De info in woningadvertenties is niet altijd compleet of actueel.

Daarnaast moet er bij de koop van een woning een energiedeclaratie worden afgegeven. Dit is een overzicht van de huisbezichtiger waarin staat hoe je energie kunt besparen. Uiteraard is ook het verwarmingssysteem hiervan een wezenlijk onderdeel. Het rapport geeft inzicht in mogelijke verbeteringen.

Gas komt weinig voor

Gas kom je in Zweden weinig tegen als verwarming. Ook in de keuken is gas een zeldzaamheid: er wordt in verreweg de meeste gevallen elektrisch gekookt (vaak met keramische kookplaten). In oude huizen op het platteland kom je nog veel fornuizen tegen die gestookt worden op houtvuur.

Het verwarmen van de huizen gebeurt dus zelden op gas. In plaats daarvan zijn er diverse andere soorten systemen mogelijk, vaak zelfs meer dan één binnen één woning. Huizen verschillen sterk in grootte, constructie, indeling en niveau van isolatie. De prijzen en onderhoudskosten van de diverse systemen fluctueren. Een eenduidig advies voor wat het beste systeem is voor jouw huis, kan hier dan ook niet worden gegeven.

Laten we de diverse soorten verwarming in Zweedse huizen even de revue passeren.

Olie

Een dure optie die bij nieuwbouw niet meer voorkomt, maar nog te vinden in oude huizen, vooral op het platteland. Door strengere milieu-eisen en de onvoorspelbare olieprijzen is dit almaar minder aantrekkelijk. Je olietank moet in goede staat zijn. Alleen dan is het rendement hoog. Veel mensen die olie hadden zijn overgeschakeld op andere systemen. Raak niet in de war: het Zweedse woord voor olie is olja, niet öl (dat betekent bier).

Hout

Verreweg de goedkoopste optie voor verwarming in Zweedse huizen. Prijzen variëren maar hout is altijd meer dan de helft goedkoper dan olie of elektriciteit. Je kunt kant-en-klaar gehakte houtblokken aan huis laten leveren, of je zaagt en hakt het hout (ved) zelf. De blokken gaan in de vedpanna (houtverwarmingsketel) waarna de radiatoren op temperatuur komen. Mits aanwezig, zorgt een accumulatortank ervoor dat de warmte een tijd wordt vastgehouden, zodat je warm water hebt om te douchen, ook als de ketel niet stookt.

Je hebt ook moderne houtkachels (braskamin) die gewoon in de huiskamer staan en grote delen van je huis snel en behaaglijk kunnen verwarmen. In de lente en herfst kan dit voldoende zijn voor het hele huis. In strenge winters is de warmte hiervan vaak onvoldoende.

Pellets

Geperste houtkorrels die in een brander worden gestoken. Een stuk goedkoper dan elektriciteit, iets duurder dan hout. Je moet wekelijks of maandelijks as afvoeren, en als je stookt zo nu en dan de kachel bijvullen. Opslagruimte is wel nodig. De zakken met pellets nemen ook nogal wat ruimte in. Veel huizen die olieverwarming hadden zijn op pellets overgegaan.

Elektriciteit

Was jarenlang gebruikelijk in nieuwbouw in Zweden, maar raakte de laatste decennia door prijsstijgingen uit de gratie. Is echter nog in tal van woningen te vinden, vaak in combinatie met andere systemen.

El of direkt el, zoals het Zweedse woord luidt, is een dure optie. Je kunt echter veel besparen door op zoek te gaan naar goedkope aanbieders en het juiste abonnement te kiezen. De concurrentie is groot en er zijn veel verschillende abonnementsvormen, waarbij de verbruiksprijs voor korte of lange tijd wordt vastgelegd. Voor vakantiehuizen is dit de beste methode, omdat je de verwarmingselementen ook bij lange afwezigheid aan kunt laten. Dit voorkomt vorstschade in de winter.

Bergvärme

Aardwarmte voor huizen. Nagenoeg onbekend in de Benelux: een ingewikkeld systeem met een warmtepomp die via een leiding diep de grond ingaat, warmte onttrekt aan de aarde en verspreidt via de cv. Het rendement is zeer hoog.

Installatie is prijzig, maar daarna betaal je alleen de elektriciteit die de warmtepomp verbruikt. Blijkt in de praktijk vaak iets duurder dan pellets, maar vraagt minder onderhoud. Houd echter in de gaten dat het systeem een beperkte levensduur heeft (een jaar of 15). Varianten zijn jordvärme en sjövärme. De omgeving van het huis bepaalt welk systeem het beste is.

Luftvärme

Eigenlijk een warme airconditioner die de warmte niet aan de grond maar aan de buitenlucht onttrekt. De installatie is aanzienlijk goedkoper dan bij aardwarmte: het is dan ook een populair type verwarming in Zweedse huizen.

Er zijn twee soorten luchtwarmtepompen. Het ene type blaast de warme lucht direct de woning in, de andere warmtepomp is bedoeld om met water gevulde radiatoren op te warmen. Het laatste type geeft het hoogste rendement. Het eerstgenoemde type schiet in strenge winters wat tekort en is dus het best te gebruiken als bijverwarming naast bijvoorbeeld elektrische radiatoren of een houtkachel.

Kies je voor luftvärme, koop dan een warmtepomp die aangepast is aan het Noord-Europese klimaat. Zelf installeren is wettelijk verboden: je moet een bevoegde monteur inhuren. Je hebt grote modellen die je laag bij de vloer monteert en smalle modellen die je hoog ophangt.

Fjärrvärme

Een bekend type verwarming in Zweedse huizen, vooral in steden. Dit is een gemeentelijk systeem waarbij het huis is aangesloten op een hoofdcentrale en je via een warmtewisselaar de verwarming binnenshuis kunt regelen. Die hoofdcentrale wordt gestookt met hout of huisvuil. Meestal sympathiek geprijsd in verbruik, ergens tussen hout en pellets in.

De aansluitkosten van een bestaande woning op fjärrvärme kunnen echter zeer hoog zijn. De mogelijkheden voor bewoners om de temperatuur voor hun woning in te stellen kunnen beperkt zijn.

Isolatie

Een goede isolatie is natuurlijk belangrijk om zoveel mogelijk rendement uit je verwarmingssysteem te krijgen. Dubbele beglazing is normaal in Zweden, en ook drievoudig glas is niet ongewoon (en in een barre winter heel fijn), maar er zijn altijd uitzonderingen te vinden. Ook zijn er grote verschillen in kozijnen. Let erop als je een huis bezichtigt. Kijk ook naar de staat waarin de kozijnen zich bevinden. Driedubbel glas is behaaglijk, maar niet als het raam slecht sluit.

Reacties

reacties

Lees meer over:, ,