Regering valt: Zweden weer naar de stembus

Regeringscentrum Rosenbad in Stockholm

Krijgt het regeringscentrum Rosenbad weer nieuwe bewoners? Foto: Martina Huber/Regeringskansliet

Zweden moet op 22 maart opnieuw naar de stembus. De roodgroene regering van sociaaldemocraten en groenen is al na twee maanden gevallen. Ze kreeg gisteren geen steun voor de begroting van 2015, waarna premier Stefan Löfven de handdoek in de ring wierp.

Dat de regering snel zou vallen, wekt in Zweden verbazing. Hoewel het land vaker met regeringscrises te maken heeft gehad, is het voor het eerst sinds 1958 dat er om deze reden vervroegde, nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven.

Toch was het niet onverwacht. Sociaaldemocraten en groenen hadden geen meerderheid. De centrumrechtse alliantie, met de vier partijen die de voorgaande acht jaar regeerden, was niet bereid tot samenwerking. Maar ook van regeringszijde waren er geen toegevingen. Bovendien had Löfven zich in de verkiezingscampagne en daarna erg negatief uitgelaten over de acht jaar dat de alliantie aan de macht was.

Sociaaldemocraten en groenen deden vooral concessies aan de kleine Vänsterpartiet (“de linkse partij”), maar ook die kon de regering gisteren niet aan voldoende steun helpen.

Extreemrechts

Omdat de centrumrechtse alliantie ook geen meerderheid in het parlement heeft, lag de bal bij de extreemrechtse Sverigedemokraterna (“Zweden Democraten”). Die stemden voor de alternatieve begroting van de alliantie. Niet omdat ze dit alternatief een goede begroting vonden, integendeel, maar omdat ze zo de regering naar huis konden sturen.

De partij zei zich vooral te kanten tegen de regeringsdeelname van Miljöpartiet (de groene regeringspartij) vanwege haar positieve instelling ten opzichte van migranten. Sverigedemokraterna vergaten daarbij gemakshalve dat de groenen de voorgaande jaren de migratiepolitiek van de alliantie steunden, en niet die van de sociaaldemocraten.

Sverigedemokraterna hebben de regering waarschijnlijk vooral laten vallen omdat ze hopen zelf winst te kunnen behalen. Extreemrechts krijgt traditioneel extra stemmen als er politieke chaos is.

Alternatieve begroting

De regering zit de rit wel uit tot de nieuwe verkiezingen, maar zal in die tijd de begroting van de oppositie moeten uitvoeren. Dit is ongetwijfeld tegen de zin van het kabinet, maar er is geen keus.

Dit betekent dat een aantal beloftes, zoals lagere belasting voor gepensioneerden en hogere voor topinkomens, niet doorgaan. De accijnzen en de belasting op voertuigen gaan wel omhoog.  Er komt meer geld voor defensie en onderwijs. Studiebeurzen stijgen. De gesubsidieerde tijdelijke “trainee jobs” in de zorg voor werkloze jongeren gaan niet door.

Nieuwe verkiezingen betekenen niet automatisch een oplossing voor de bestuurscrisis in Zweden. Het is mogelijk dat de uitslag veel lijkt op die van september. Als de partijen dan niet bereid zijn om samen te werken over de grenzen van het politieke centrum heen, kan zich de huidige situatie herhalen. Dit zou op lange termijn ook tot grote economische schade kunnen leiden.

Minderheidsregeringen waren er in het verleden wel vaker. Die konden echter standhouden als er voldoende bereidwilligheid was om naar de oppositie te luisteren.

Vrouwelijke premier?

Stefan Löfven heeft aangekondigd dat de sociaaldemocraten geen inhoudelijk andere koers zullen varen. Bij de grootste oppositiepartij, de conservatieve Moderaterna, zal nu snel met een opvolger moeten komen voor Fredrik Reinfeldt. De vroegere premier liet in september weten dat hij de Zweedse politiek zal verlaten. De voornaamste kandidaat is Anna Kinberg Batra. Zij zou hiermee ook kans maken om de eerste vrouwelijke premier van Zweden te worden. In dat geval een premier met een Nederlands tintje, want ze woonde tijdens haar jeugd in Nederland en spreekt de taal nog steeds.

Het is de vraag hoe de opkomst in maart wordt. Na de EU-verkiezingen en de gelijktijdig gehouden landelijke en gemeentelijke verkiezingen, zal het dan de derde keer in tien maanden zijn dat de Zweden naar de stembus moeten.

Reacties

reacties