Sankta Lucia: hoe Zweden de winter verlicht

Morgen viert Zweden Sankta Lucia, het jaarlijkse winterfeest. Crèches, scholen en hele gemeenten hebben weer een meisje tot Lucia gekozen, al zou Zweden geen Zweden zijn als ook jongens niet naar de functie zouden kunnen solliciteren (ze hebben er alleen niet veel zin in).

De Luciastoet gaat met kaarsen al zingend door straten en schoolgebouwen. Maar ook thuis hebben sommige families hun eigen winterfeestje. Daar horen lussekatter bij. Dat zijn broodjes met saffraan: je moet ervan houden. Hieronder vind je een column die Marc de Jong schreef toen hij zijn eerste Sankta Lucia als inwoner van Zweden meemaakte. De column komt uit het boek Bij Ons in Zweden.

Sankta Lucia, Zweden

Kinderen vieren Sankta Lucia. Foto: Lena Granefelt/imagebank.sweden.se

Sankta Lucia

Als we in Nederland spreken over de donkere dagen voor Kerst, hebben we het eerder over halfdonker dan over écht donker. Daar kom je achter als je dezelfde tijd in Zweden meemaakt.

Wij wonen op het platteland, omringd door bossen en een paar akkers. Straatverlichting is er niet: voor de eerste lantaarnpaal moet je drie kilometer rijden. De zon gaat hier ook vroeger onder dan in Nederland. Het is nu 12 december en om 4 uur ’s middags is het buiten stikdonker. Je ziet dan niks meer zonder zaklamp: zelfs je eigen auto niet, ook al ben je er maar tien meter vandaan.

Alleen als de maan zich laat zien, er een sterrenhemel is (we waren in onze tijd als stadsbewoners haast vergeten dat sterren bestaan) of de grond wordt verlicht door sneeuw weet je weer waar je bent.

De Zweden hebben speciaal voor deze tijd een feest bedacht: Sankta Lucia, vernoemd naar een Italiaanse heilige. Nou ja, de Zweden… Ook andere volkeren vieren het. Maar nergens heeft het de status die het hier heeft. Het is een feest dat licht in de duisternis brengt.

lussekatter of lussebullar

Lussekatter. Foto: Helena Wahlman/imagebank.sweden.se

Officieel is het pas morgen “Lucia”, maar op de crèche van onze dochter werd het gisteren al gevierd. De ouders mochten hun opwachting maken in het halfverduisterde sportzaaltje, waarna de circa 25 kinderen van de crèche zingend het geïmproviseerde toneel betraden: de meisjes in witte jurken met rode band, sommige (de “Lucias”) met elektrische kandelaars op het hoofd.

Op aangeven van een van de begeleidsters van de crèche gaven de kindjes, 1 tot 5 jaar oud, een concert dat zo’n tien minuten duurde. Het repertoire: “Sankta Lucia” en meer in Kerstsfeer gedrenkte, ijle liederen.

Het was een schattig schouwspel. Natuurlijk waren wij ontroerd door ons kleine meisje dat ietwat onbeholpen meebewoog op de muziek. Na afloop werden alle ouders uitgenodigd voor fika, ofwel koffiedrinken en zelfgebakken speculaas, lussekatter en zoete broodjes eten – de Zweedse volkssport.

Elke school, elk gehucht, dorp of stad heeft zo Lucia-vieringen en wie wil, kan via verkiezingen in de krant de Lucia van zijn/haar kommun kiezen.

Een wilde, zinnenprikkelende uitspatting met een buitensporig hoog rock & roll-gehalte kun je dit feest bezwaarlijk noemen, maar het heeft iets liefs, moois en warms, en daar heb je in je hart altijd wel ruimte voor.

Reacties

reacties