Verkiezingen in Zweden: Reinfeldt of Löfven?

Verkiezingen in Zweden - Stefan Löfven

Stefan Löfven op verkiezingscampagne. Foto: Anders Löwdin / CC

Met de verkiezingen in Zweden voor de deur, vecht premier Fredrik Reinfeldt voor zijn politieke overleven. De kans is groot dat sociaaldemocraat Stefan Löfven hem opvolgt. Het is echter onduidelijk welk beleid een door hem geleide regering gaat voeren.

De Zweden gaan 14 september naar de stembus. Er zijn drie verkiezingen tegelijk: voor de rijksdag (parlement), de provinciale raden (die een deel van de gezondheidszorg organiseren) en de gemeenten. De meeste aandacht gaat uit naar de rijksdag.

Opiniepeilingen

Sinds acht jaar wordt Zweden geregeerd door een kabinet van Moderaterna (conservatieven), Folkpartiet (liberalen), Centerpartiet (agrariërs) en Kristdemokraterna (christendemocraten). Ze hebben de laatste vier jaar, anders dan tussen 2006 en 2010, net geen meerderheid in de rijksdag. Ze waren daarom afhankelijk van de overige partijen. Meestal kregen ze gedoogsteun van Sverigedemokraterna (nationalisten), soms sprong de oppositie bij.

Die oppositie bestaat uit Socialdemokraterna (sociaaldemocraten), Miljöpartiet (groenen) en Vänsterpartiet (vroegere communisten). Volgens de “poll of polls”, een samenvoeging van vier opiniepeilingen, krijgen de drie partijen 47,3 procent van de stemmen als er nu verkiezingen worden gehouden. De regeringspartijen komen in de poll of polls op 38,8 procent. Sverigedemokraterna staan op 10,1 procent en de overige partijen halen 3,3.

De feministische partij Feministiskt Initiativ!, die aanvankelijk grote kansen werd toegedicht, haalt volgens de opiniepeilingen te weinig stemmen om in de rijksdag te komen.

Alliantie wil doorregeren

Verkiezingen in Zweden - Fredrik Reinfeldt

Premier Reinfeldt. Foto: Moderaterna

De kans dat de conservatief Reinfeldt na acht jaar het premierschap moet overdragen aan de sociaaldemocraat Löfven is dan ook groot, zelfs al lopen de regeringspartijen de laatste weken iets in. Maar wat betekent dit voor het beleid?

Reinfeldt is helder in wat hij de Zweden wil bieden, mocht hij toch winnen. De vier regeringspartijen gaan ook dit keer als “de alliantie” de verkiezingen in. Ze hebben, naast elk een eigen programma, een gezamenlijk programma. Kortom, nog voor er verkiezingen in Zweden zijn, is het regeerakkoord al klaar. Alleen de meerderheid ontbreekt nog.

Als die er komt, krijgt Zweden vooral meer van hetzelfde, zij het met extra aandacht voor onderwijs. De alliantie belooft ook meer werk. Ze beweren dat het om “echte” jobs gaat, niet de als banen vermomde werkervaringsplaatsen die de sociaaldemocraten in de aanbieding hebben.

Oppositie nu al oneens

Bij de alliantie is alles duidelijk. Als de huidige oppositie straks een meerderheid krijgt, moet er daarentegen onderhandeld worden. De drie partijen hebben namelijk géén gezamenlijk programma gemaakt. Er zijn op essentiële punten grote verschillen tussen de drie.

De groenen van Miljöpartiet hebben bijvoorbeeld een snelle afbouw van kernenergie als een van hun speerpunten. De kleine Vänsterpartiet probeert de kiezer te lokken met de belofte dat ondernemers in de zorg en het onderwijs straks geen winst meer mogen maken. Maar Löfven en zijn sociaaldemocraten geloven helemaal niet dat Zweden snel zonder kerncentrales kan. En winst in de welzijnssector vindt de partij best aanvaardbaar.

Löfven zal voor een regeerakkoord stevig moeten onderhandelen. Als doorgewinterde vakbondsman schrikt hij daar niet voor terug, maar succes is allerminst verzekerd. Vooral Vänsterpartiet stelt zich nu al hard op. De regerende alliantie probeert Löfven zwart te maken door erop te wijzen dat hij geen ervaring heeft als minister of parlementariër.

Mag Åkesson beslissen?

Komt Löfven er niet uit, dan zouden Sverigedemokraterna de huidige regeringsalliantie in theorie aan een meerderheid kunnen helpen. De nationalisten van Jimmie Åkesson zitten in de lift. Hun voornaamste programmapunt is een resoluut einde aan de toestroom van migranten. Op dit punt staat Åkesson echter lijnrecht tegenover Reinfeldt.

Opvang van asielzoekers uit Syrië, Irak en andere brandhaarden kost Zweden veel geld, maar de bevolking moet volgens Reinfeldt bereid zijn haar hart hiervoor open te stellen, zelfs al gaat dit ten koste van eigen voorzieningen. Met dit opmerkelijke betoog sloeg Reinfeldt vorige maand de deur voor Sverigedemokraterna als coalitiepartner bij voorbaat dicht.

Reinfeldt’s woorden zouden de vroegere sociaaldemocraat Olof Palme als muziek in de oren hebben geklonken. Maar de huidige sociaaldemocraten verweten de premier alleen maar dat hij extreemrechts in de kaart speelde door te zeggen dat de Zweedse welvaart mag leiden onder de solidariteit met vluchtelingen.

Als Löfven zelf geen buiging maakt voor Vänsterpartiet, kan hij echter in dezelfde positie komen als Reinfeldt nu: moeten regeren met gedoogsteun van Sverigedemokraterna. Daar zullen de sociaaldemocraten niet warm voor lopen. En dan kan Reinfeldt, die heeft bewezen met een minderheidskabinet uit de voeten te kunnen, best eens terug aan de bal komen.

Reacties

reacties